Mikrobiota jelitowa – dlaczego nagle wszyscy o niej mówią?

Jeśli masz wrażenie, że o mikrobiocie jelitowej mówi się dziś wszędzie – na zajęciach, konferencjach i nawet w reklamach jogurtów – to… masz rację. I jest ku temu świetny powód: naukowcy odkryli, że mikrobiota to ogromny, bardzo aktywny ekosystem, który wpływa na prawie każdy aspekt zdrowia człowieka.

O co chodzi z tą mikrobiotą?

Wyobraź sobie, że w Twoich jelitach mieszka ogromne miasto mikroorganizmów: bakterii, wirusów i grzybów. Razem tworzą mikrobiotę jelitową, a ich liczba sięga bilionów. Robią dla nas zaskakująco dużo: pomagają w trawieniu, wspierają odporność, a nawet komunikują się z mózgiem przez oś jelito–mózg. Można powiedzieć, że mikrobiota jelitowa stanowi dodatkowy narząd naszego organizmu [1].

Dlaczego wszyscy zaczęli o niej mówić właśnie teraz?

Ostatnie lata przyniosły ogromny rozwój badań nad mikrobiotą jelitową. Dzięki technikom takim jak metagenomika i metabolomika naukowcy przestali „zgadywać”, a zaczęli dokładnie analizować, kto mieszka w jelitach i co właściwie robi.

Coraz więcej badań pokazuje, że zaburzenia mikrobioty (tzw. dysbioza) wiążą się z chorobami, z którymi medycyna od dawna miała problem: otyłością, IBD, cukrzycą typu 2, zaburzeniami odporności, a nawet problemami psychicznymi [1,2].

To robi wrażenie – dlatego mikrobiota stała się jednym z gorących tematów współczesnej nauki.

Co właściwie robi mikrobiota?

Pomaga w trawieniu i metabolizmie

Bakterie jelitowe produkują m.in. krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które wspierają produkcję energii, regulują stany zapalne i poprawiają pracę jelit [3].

Wzmacnia odporność

Mikrobiota pomaga „trenować” układ immunologiczny i wzmacnia barierę jelitową [4].

Komunikuje się z mózgiem

Oś jelito–mózg to dziś jeden z najciekawszych tematów. Mikroorganizmy wpływają na nastrój, poziom stresu i procesy neurologiczne – tak, bakterie mogą wpływać na to, jak się czujesz! [3]

Czy możemy poprawić swoją mikrobiotę?

Odpowiedź brzmi – tak, jak najbardziej!
Ogromny wpływ na naszą mikrobiotę jelitową ma dieta. Oto kilka wskazówek, co jeść, aby „dobre” bakterie były zadowolone. :)

Produkty z dużą ilością błonnika
(np. płatki owsiane górskie, warzywa strączkowe, takie jak fasola czy soczewica) – błonnik jest fermentowany przez bakterie do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które działają przeciwzapalnie i wzmacniają barierę jelitową [3].

Warzywa i owoce z naturalnymi prebiotykami
(np. cebula, banany, szparagi) – prebiotyki stanowią pożywkę dla „dobrych” bakterii, selektywnie zwiększają liczbę bakterii korzystnych i stabilizują mikrobiotę [3].

Produkty pochodzenia naturalnego z polifenolami (np. herbata, kakao, jagody i inne owoce leśne) – polifenole są metabolizowane przez bakterie jelitowe do związków o działaniu przeciwzapalnym [3].

Produkty fermentowane (np. jogurt naturalny, kefir, kiszonki) – dostarczają żywych mikroorganizmów, które zwiększają różnorodność mikrobiomu i konkurują z patogenami [3].

A co z probiotykami?

Cennym wsparciem mikrobioty jelitowej może być też suplementacja konkretnych szczepów bakteryjnych o udokumentowanym działaniu. Jednym z najlepiej przebadanych szczepów probiotycznych jest Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) [5]. Poniżej kilka korzyści ze stosowania LGG, popartych badaniami naukowymi.

Wsparcie układu odpornościowego – LGG reguluje reakcję immunologiczną.

Ochrona jelit przy antybiotykoterapii – LGG pomaga zmniejszyć ryzyko biegunki poantybiotykowej.

Lepsza odpowiedź na szczepienia – Lactobacillus rhamnosus GG może wzmacniać odpowiedź immunologiczną po szczepieniu.

Pomoc w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi – suplementacja LGG pomaga utrzymać stabilny poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) [5].

Ciekawą właściwością tego szczepu jest to, że bardzo dobrze kolonizuje on jelita. Zawdzięcza to specjalnym strukturom (tzw. pili), które ułatwiają przyleganie do śluzówki. Dzięki temu korzystny wpływ tych bakterii nie znika od razu po odstawieniu preparatu [5]

Dlaczego to wszystko jest ważne dla przyszłych farmaceutów?

Mikrobiota coraz częściej staje się częścią codziennej praktyki klinicznej. Ma znaczenie w leczeniu chorób przewlekłych, doborze probiotyków, planowaniu diety i rozwoju medycyny spersonalizowanej.

Dlatego zrozumienie, jak działa mikrobiota i dobrze przebadane szczepy, takie jak LGG, to praktyczna wiedza, która przydaje się zarówno na studiach, jak i w przyszłej pracy z pacjentem [6].

Bibliografia:

Huang G, Khan R, Zheng Y, Lee PC, Li Q, Khan I. Exploring the role of gut microbiota in advancing personalized medicine. Front Microbiol. 2023;14:1274925. Published 2023 Nov 30. doi:10.3389/fmicb.2023.1274925

Paul JK, Azmal M, Haque ASNB, Meem M, Talukder OF, Ghosh A. Unlocking the secrets of the human gut microbiota: Comprehensive review on its role in different diseases. World J Gastroenterol. 2025;31(5):99913. doi:10.3748/wjg.v31.i5.99913

Shang Z, Pai L, Patil S. Unveiling the dynamics of gut microbial interactions: a review of dietary impact and precision nutrition in gastrointestinal health. Front Nutr. 2024;11:1395664. Published 2024 May 30. doi:10.3389/fnut.2024.1395664

Chandrasekaran P, Weiskirchen S, Weiskirchen R. Effects of Probiotics on Gut Microbiota: An Overview. Int J Mol Sci. 2024;25(11):6022. Published 2024 May 30. doi:10.3390/ijms25116022

Steele C. Lactobacillus rhamnosus GG: a review of clinical use and efficacy. Nutr. Med. J. 2022;1(3): 70-116.

Schupack DA, Mars RAT, Voelker DH, Abeykoon JP, Kashyap PC. The promise of the gut microbiome as part of individualized treatment strategies. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2022;19(1):7-25. doi:10.1038/s41575-021-00499-1

To Cię również zainteresuje

Farmaceuci w sieci
Chyba nie będzie przesadą nazwanie Magdaleny Stolarczyk „pierwszą damą polskich influencerów farmaceutycznych”. Jako jedna z pierwszych farmaceutek pięć lat temu rozpoczęła działalność edukacyjną w internecie. Przecierała szlaki i inspirowała wielu innych przedstawicieli tego zawodu, którzy dziś działają w sieci. Wszyscy ją znają i cenią. Nam opowiedziała, jak rozpoczęła się jej wielka przygoda z farmacją i internetem.
Sprawdzam
Farmacja – kierunek interesujący, wszechstronny i przyszłościowy. Ocena Ambasadorki Magdy
Każdy z nas dochodzi do pewnego momentu w życiu, w którym chce ukierunkować swoją przyszłość. Wybieramy konkretny kierunek studiów, kończymy kursy i szkolenia. Będąc studentem farmacji, na pewno niejeden raz zdarzyły Ci się chwile zwątpienia, czy to na pewno odpowiednia droga. Nie istnieje kierunek idealny, ale pozwól, że przedstawię w tym krótkim artykule jak niezwykle interesujące, wszechstronne i przyszłościowe są studia farmaceutyczne!
Sprawdzam
Jaka to recepta? Case study #1 – e-recepta
Czy zdarzyło Ci się patrzeć na receptę i zastanawiać, co właściwie oznaczają te skróty i symbole? W tym artykule przybliżę temat rodzajów recept oraz informacji niezbędnych do ich odczytania i realizacji. Chcesz raz na zawsze rozwiać swoje wątpliwości? Zaczynamy!
Sprawdzam