Ikona zegar

Czas czytania - 6 min

Razem możemy więcej! Jak współpraca lekarza i farmaceuty może zrewolucjonizować opiekę nad pacjentem?

Jakie bariery muszą zostać pokonane, aby wykorzystać pełen potencjał z partnerstwa lekarza i farmaceuty? Dlaczego jest to kluczowe zagadnienie dla przyszłych farmaceutów? W naszym artykule przyjrzymy się bliżej, jak połączenie sił tych dwóch grup zawodowych może zrewolucjonizować opiekę zdrowotną w Polsce.

Współpraca lekarza i farmaceuty - jak może wyglądać?

System służby zdrowia w Polsce jest przeciążony. Opieka zdrowotna boryka się z licznymi wyzwaniami. Starzejące się społeczeństwo, rosnąca liczba pacjentów z chorobami przewlekłymi, niekończące się kolejki do specjalistów oraz polipragmazja – to tylko nieliczne z nich. W tej trudnej sytuacji współpraca między farmaceutami a lekarzami ma ogromny potencjał, który mógłby przyczynić się do poprawy jakości i przede wszystkim odciążenia opieki zdrowotnej. Niestety, ten potencjał pozostaje w dużej mierze niewykorzystany. Co sprawia, że pomimo oczywistych korzyści wciąż nie jest standardem?

Wspólna misja: lekarz i farmaceuta w opiece nad pacjentem

Kluczowym aspektem jest zrozumienie, że współpraca nie oznacza wchodzenia w kompetencje, ale służy nadrzędnemu celowi, zarówno dla lekarzy, jak i farmaceutów – poprawie jakości życia pacjenta. Lekarz to główna osoba decyzyjna, odpowiedzialna za diagnozę, leczenie i monitorowanie pacjenta. Natomiast farmaceuta jest ekspertem od leków, który dzięki swojej wiedzy na temat działania, interakcji i skutków ubocznych leków może wspierać lekarza w prowadzeniu skutecznej farmakoterapii.

Od koncyliacji lekowej do recept kontynuowanych: jak farmaceuci wspierają lekarzy

Farmaceuci zarówno w szpitalach, jak i aptekach, dysponują narzędziami, które pomagają wspierać i odciążać pracę lekarzy. Należą do nich: “Nowy Lek”, koncyliacja lekowa, przegląd lekowy, terapia monitorowana stężeniem leku (TDM), opieka farmaceutyczna, recepta kontynuowana.

Współpraca w praktyce

W Polsce można już spotkać pierwszych farmaceutów pracujących w przychodniach POZ, czy otwierających gabinety opieki farmaceutycznej w klinikach. Zakres obowiązków obejmuje usługi opieki farmaceutycznej, do których są uprawnieni dzięki dyplomowi magistra farmacji. Zespół Farmacji Klinicznej powołany przy Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu zajmuje się przeglądami lekowymi, doradztwem w zakresie antybiotykoterapii, przeglądaniem zleceń lekarskich pod kątem możliwych interakcji i szkoleniem personelu medycznego szpitala w temacie monitorowania działań niepożądanych leków.

Ponadto w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu zatrudniono farmaceutkę na pełny etat do pracy na oddziałach zabiegowych. Jej obowiązki obejmują udział w obchodach lekarskich, koncyliacje lekowe, kontrolę zleceń i wyników badań laboratoryjnych, udzielanie porad personelowi oraz edukację pacjentów o stosowaniu leków. Warto zauważyć, że w ciągu roku na Oddziale Chirurgii Naczyniowej wykonano 1349 interwencji, z których 97% zostało zaakceptowanych przez lekarzy. Najczęstsze interwencje to odstawienie leku, dodanie nowego lub zmiana dawkowania.

Razem możemy więcej – to nie tylko hasło, to rzeczywistość, którą możemy wspólnie kształtować (projekt Canva)

Korzyści współpracy

  • Poprawa bezpieczeństwa pacjenta – wyobraźmy sobie sytuację, w której pacjent przychodzi do lekarza z nowymi objawami. Lekarz przepisuje lek, ale nie zauważa, że pacjent już stosuje inny lek, który może wchodzić w niebezpieczną interakcję. Tu wkracza farmaceuta, który przegląda historię pacjenta i zauważa potencjalny problem. Wspólnie z lekarzem mogą zmodyfikować terapię, dążąc do zwiększenia bezpieczeństwa.
  • Optymalizacja terapii – farmaceuta, jako ekspert od leków, może zasugerować lekarzowi alternatywne terapie, które mogą być bardziej skuteczne lub mniej obciążające dla pacjenta. Taka współpraca prowadzi do bardziej spersonalizowanej i efektywnej terapii.
  • Oszczędności kosztów opieki zdrowotnej poprzez redukcję liczby wizyt w szpitalach i przychodniach POZ. Pacjent z drobną dolegliwością może udać się po pomoc do apteki, a ona zostanie mu udzielona w ramach opieki farmaceutycznej. W ten sposób lekarze będą mogli skupić się na pacjentach z poważnymi schorzeniami, a kolejki w przychodniach zostaną zmniejszone.
  • Skuteczna redukcja polipragmazji, czyli nadmiernego stosowania wielu leków, szczególnie istotna dla osób starszych z wieloma przewlekłymi chorobami.
  • Ograniczenie liczby ponownych hospitalizacji dzięki systematycznym przeglądom lekowym oraz dodatkowym interwencjom, co prowadzi do zmniejszenia ryzyka konieczności ponownego przyjęcia do szpitala o 18%.
  • Odciążenie personelu medycznego w szpitalach i POZ.

Jakie są największe wyzwania na drodze współpracy?

  • Trudności w komunikacji i współdzieleniu informacji mogą prowadzić do niejednoznaczności w przepisywaniu recept oraz wydawaniu leków.
  • Edukacja i świadomość – wielu lekarzy może nie być wystarczająco świadomych roli i kompetencji posiadanych przez farmaceutów.
  • Brak integracji systemów informatycznych między placówkami medycznymi a aptekami może prowadzić do trudności w dostępie do historii choroby pacjenta, weryfikacji zgodności leków czy monitorowaniu skuteczności terapii. Konieczne jest wprowadzenie systemów informatycznych umożliwiających szybką wymianę danych oraz ustanowienie standardów komunikacji między obiema grupami zawodowymi.

Przyszłość współpracy to inicjatywa

Edukacja powinna skupiać się na budowaniu zrozumienia i szacunku dla roli każdej z profesji w opiece zdrowotnej, już od pierwszych lat studiów. Wprowadzenie wspólnych zajęć dla studentów medycyny i farmacji, gdzie mogą razem analizować przypadki pacjentów, jest skutecznym narzędziem.

– Na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi zainicjowano fakultet dla studentów z obu kierunków, poświęcony tematowi „Jak zapobiegać błędom lekowym – rewizja modelu współpracy lekarz-farmaceuta”. Te interdyscyplinarne ćwiczenia uczą nie tylko efektywnej współpracy, ale także pozwalają praktycznie wykorzystać kompetencje farmaceutyczne. Konferencja PTSF Oddział Łódź „Współpraca między farmaceutą, a lekarzem kluczem do skutecznej farmakoterapii” była okazją do budowania porozumienia i nawiązywania relacji w zespołach interprofesjonalnych – komentuje Zuzanna Nowak, studentka farmacji i Ambasadorka Strefy Żółtodzioba.

Razem możemy więcej

Błędy w stosowaniu leków w Unii Europejskiej powodują 163 tysięcy zgonów rocznie. Niebezpieczne praktyki i szkody związane z lekami stanowią 50% wszystkich możliwych do uniknięcia szkód w opiece zdrowotnej na całym świecie.

Podsumowując, wniosek jest jasny: współpraca lekarza i farmaceuty odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentów podczas podawania leków. Dlatego to właśnie my – studenci farmacji – powinniśmy aktywnie dążyć do współpracy z lekarzami. Razem możemy więcej – to nie tylko hasło, to bez wątpienia rzeczywistość, którą możemy wspólnie kształtować.

Źródła

  1. Raport 2022. Rozwiązania w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych. Ministerstwo Zdrowia, https://www.gov.pl/web/zdrowie/raport-2022-rozwiazania-w-zakresie-farmacji-klinicznej-oraz-dzialalnosci-farmaceutow-w-podmiotach-leczniczych (opublikowano: 20.12.2022, dostęp: 11.06.2024)
  2. Szybowicz U. Najważniejsze wyzwania systemu ochrony zdrowia w 2024 roku. Polska Federacja Szpitali, https://www.pfsz.org/najwazniejsze-wyzwania-systemu-ochrony-zdrowia-w-2024-roku/ (opublikowano: 15.01.2024, dostęp: 11.06.2024)
  3. https://ptmr.info.pl/opieka-farmaceutyczna/ (dostęp: 11.06.2024)

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz do realizacji usług. Pliki cookies będą zapisywane w pamięci Twojego urządzenia zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Szczegółowe informacje w zakresie polityki prywatności i zasad wykorzystania plików cookies dostępne są TUTAJ.