Wasze pytania!

Receptura

Na czym polegają nowe zasady wyceny leków recepturowych?



Od 1 stycznia zwiększyła się opłata za przygotowanie leku recepturowego, znana jako ryczałt, i obecnie wynosi 21,20 zł (wzrosła z poprzednich 18 zł). 

 

Warto zauważyć, że dotychczas pacjenci płacili tylko ryczałt, który obejmował wszystkie koszty związane z przygotowaniem leku recepturowego.Jednak od teraz będą musieli również uregulować dodatkową kwotę, wynikającą z różnicy między limitem finansowania danego składnika a jego rzeczywistą ceną zakupu. Pewne elementy pozostają jednak nadal finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Są to:

  • opakowania używane do przygotowania leku, 
  • gotowe leki traktowane jako składniki recepturowe, 
  • surowce farmaceutyczne nieuwzględnione w aktualnym wykazie limitów finansowania NFZ.

 


Co to są minimsy?



Minimsy to jałowe, jednodawkowe zakraplacze do oczu. Są to małe pojemniki zawierające jedną dawkę kropli ocznych. W praktyce aptecznej zaleca się ich stosowanie, ponieważ trwałość mikrobiologiczna kropli ocznych bez konserwantów wynosi tylko 24 godziny po pierwszym otwarciu. 

 

Choć dodanie konserwantu mogłoby wydłużyć trwałość do 7 dni, stosowanie konserwowanych kropli ocznych na dłuższą metę jest dyskusyjne. Przygotowując krople oczne w minimsach pozwala na przedłużenie ich trwałości nawet do 30 dni. 



O co chodzi z ryczałtami na leki recepturowe?



Ryczałty za leki recepturowe odnoszą się do specyficznego sposobu refundacji lub finansowania leków, które są przygotowywane indywidualnie w aptekach. 

W zależności od postaci leku na 1 ryczałt przypada:

  • Proszki dzielone – 20 szt. 
  • Proszki niedzielone, proste i złożone – 80 g
  • Czopki, globulki i pręciki – 12 szt. 
  • Roztwory, mikstury, zawiesiny, emulsje do użytku wewnętrznego – 250 g
  • Płynne leki do stosowania zewnętrznego – 500 g  
  • Maści, kremy, mazidła, żele, pasty – 100 g  
  • Krople do użytku wewnętrznego lub zewnętrznego  – 40 g
  • Mieszanki ziołowe  – 100 g  
  • Pigułki  – 30 szt.  
  • Kleiny – 500 g 
  • Krople do oczu, uszu i nosa oraz maści do oczu, uszu i nosa, sporządzanych w warunkach aseptycznych  – 10 g

Wysokość opłaty ryczałtowej jest wyliczana w zależności od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2023 roku opłata za 1 ryczałt wynosi 18 zł. Od 1 stycznia 2024 roku ulegnie zmianie na 21,20 zł, natomiast od 1 lipca 2024 roku – 21,50 zł.



Jakie są najbardziej znane skróty używane w recepturze aptecznej?



W recepturze aptecznej można spotkać różne skróty i symbole, które są stosowane w celu zapisywania informacji o przepisywanych lekach. Poniżej przedstawiamy przykłady tych najbardziej znanych.  

  • Rp. (Recipe): oznacza „weź” i jest używane jako początek zapisu receptury.
  • No (numerus): oznacza „liczba” i jest używane do określenia ilości danej substancji w recepturze.
  • M.f. (misce fiat): znacza „zamieszaj, zrób” i wskazuje, że składniki receptury powinny być dokładnie wymieszane.
  • D.t.d. (dentur tales doses): oznacza „daj takich dawek” i jest stosowane wskazując, ile dawek danego leku ma być wydanych.
  • S. (signa): oznacza „oznacz” i jest używane do wprowadzenia instrukcji dotyczących sposobu stosowania leku przez pacjenta.
  • q.s. (quantum satis): oznacza „tyle, ile potrzeba” i jest stosowane, aby wskazać, że należy użyć wystarczającej ilości danego składnika, aby osiągnąć pożądany efekt.

 

Czy leki recepturowe w aptece muszą przechodzić jakąś kontrolę?



Zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Ministra Zdrowia apteki są zobowiązane do rejestracji leków recepturowych, leków aptecznych i produktów homeopatycznych, które sporządzają. Taki rejestr może być prowadzony w tradycyjny sposób lub w formie elektronicznej. Musi zawierać informacje takie jak:

  • data i godzina przyjęcia recepty do realizacji, 
  • data i godzina sporządzenia leku recepturowego, 
  • numer kontrolny recepty,
  • dane osobowe i podpis osoby odpowiedzialnej za przygotowanie leku recepturowego.

Jakie leki muszą być lekami jałowymi?



W recepturze aptecznej lekami jałowymi muszą być:

  • leki pozajelitowe: roztwory do wlewu kroplowego, roztwory i zawiesiny do wstrzykiwań, mieszaniny żywienia pozajelitowego, leki cytostatyczne;
  • leki do oczu: roztwory, maści, krople, zawiesiny, roztwory do irygacji, kardioplegii, te stosowane podczas operacji, leki recepturowe z antybiotykami. 

 

W jakiej postaci można spotkać w aptece medyczną marihuanę?



Aktualnie medyczne konopie są legalnie stosowane jako surowiec farmaceutyczny. Zgodnie z uchwałą z dnia 7 lipca 2017 roku mogą być one wydawane jedynie w aptekach i tylko jako lek recepturowy.


Czy wszystkie apteki wykonują leki recepturowe?

Wszystkie apteki, które otworzyły się po roku 2002 muszą mieć możliwość wykonywania leków recepturowych (w tym leków jałowych). 

Wyjątkiem są apteki, które zezwolenie na działalność otrzymały przed październikiem 2002 roku – one nie mają takiego obowiązku. W aptekach tych aptekarz nie ma możliwości wykonania leków robionych, a co za tym idzie – pacjent nie może zrealizować recepty na leki recepturowe.



Jakie informacje muszą się znaleźć na sygnaturze leku recepturowego?

Zgodnie z FP XI na etykiecie leku recepturowego powinny znaleźć się następujące informacje: 

  • nazwa apteki oraz jej dokładny adres, 
  • imię i nazwisko pacjenta, 
  • imię i nazwisko osoby wystawiającej receptę, 
  • skład leku recepturowego, sposób dawkowania i forma stosowania leku, 
  • data wykonania leku, 
  • numer kontrolny leku, 
  • czytelny podpis osoby wykonującej lek recepturowy, 
  • data przydatności do użycia, 
  • informacje dotyczące warunków przechowywania.

Należy pamiętać również o stosowaniu odpowiednich kolorów sygnatur ze względu na drogę podania:

  • pomarańczowe: podanie zewnętrzne, 
  • białe: podanie doustnie.

Ile czasu ma farmaceuta na zrobienie leku recepturowego?

Jeszcze do niedawna obowiązywały określone zapisy dotyczące czasu realizacji recepty, tj. 48 godzin od momentu jej przyjęcia oraz 4 godziny w przypadku oznaczenia „na cito”. Jednak teraz, art. 86 ust. 2 Ustawy Prawo farmaceutyczne został całkowicie zmieniony. W wyniku tych modyfikacji, termin wykonania leku jest ustalany indywidualnie z pacjentem, a w przypadku oznaczenia „na cito”, czas sporządzenia leku powinien być możliwie jak najkrótszy.

Czy tylko magister farmacji może sporządzać leki recepturowe?

W aptece przygotowywanie leków recepturowych jest możliwe zarówno przez magistra farmacji, jak i technika farmaceutycznego. Ale tylko wykonywanie tego pierwszego zawodu uprawnia do sporządzania leków zawierających substancje bardzo silnie działające, odurzające oraz niektóre psychotropowe.

 

W sytuacji, gdy to technik farmaceutyczny wykonuje leki recepturowe, konieczne jest wyznaczenie osoby nadzorującej, a tę funkcję może pełnić wyłącznie magister farmacji. Takie zasady mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i odpowiedniej jakości wykonywanych leków.

Czy do robienia leków recepturowych jest oddelegowana jedna osoba z apteki?

W różnych aptekach może istnieć odrębny system pracy. Jedni pracodawcy przypisują pracowników do konkretnych stanowisk (często opierając się na ich prywatnych preferencjach), podczas gdy inni rotują zadania, które muszą zostać wykonane, pomiędzy personelem. W przypadku pracy jako farmaceuta w aptece, należy przygotować się na spotkanie z recepturą. Dlatego warto poświęcić czas na naukę tego zagadnienia już w trakcie studiów, aby posiadać potrzebną wiedzę i umiejętności. 

Dlaczego dalej robimy leki recepturowe? 

Leki recepturowe mogą wydawać się przestarzałe, jednak na rynku gotowych preparatów często brakuje opcji spełniających specjalne wymagania pacjentów, zwłaszcza dzieci. Sporządzanie leków recepturowych umożliwia dostosowanie składu i formy preparatu, co z kolei pozwala na personalizację leczenia. Warto również zwrócić uwagę, że wartość refundacji leków recepturowych z roku na rok wzrasta (w 2016 i 2018 wartość refundacji wyniosła odpowiednio: 317 148 579 i 403 118 267 zł) co wskazuje nie ciągłe zapotrzebowanie na te leki. 



Jakie zmiany mogę wprowadzić w leku recepturowym?

Opisuje je Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie zapotrzebowań oraz wydawania z apteki produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych. Aktualne przepisy mówią, że osoba sporządzająca lek recepturowy dokonuje korekty składu leku recepturowego w sytuacji, gdy podany na recepcie skład może tworzyć niezgodność chemiczną lub fizyczną, mogącą zmienić działanie leku lub jego wygląd

Zmiany, jakie może wprowadzić farmaceuta lub technik farmaceutyczny, to: 

  • dodanie surowca farmaceutycznego ułatwiającego prawidłowe przygotowanie postaci leku recepturowego lub pozwalającego na uzyskanie jednolitego dawkowania, np. dodanie substancji lewigującej;
  • prawidłowy dobór surowców farmaceutycznych, zapewniający rozpuszczenie wszystkich składników leku recepturowego w celu uzyskania jego właściwej postaci, np. poprzez dodanie etanolu;
  • zmiana postaci surowca farmaceutycznego z rozpuszczalnej na nierozpuszczalną lub odwrotnie, z uwzględnieniem koniecznej różnicy w ilości surowca, np. zamiana fenobarbitalu na fenobarbital sodu. 

Ponadto osoba realizująca receptę na lek recepturowy powinna zmniejszyć ilość surowca farmaceutycznego w składzie leku recepturowego do wielkości określonej przez dawkę maksymalną, jeżeli dawka maksymalna jest dla tego surowca ustalona, ze składu oraz sposobu użycia podanego w recepcie wynika, że nastąpiło przekroczenie dawki maksymalnej, a wystawiający receptę nie uczynił adnotacji o konieczności zastosowania dawki wskazanej w składzie leku.

Czy ma znaczenie, jakie opakowanie wykorzystam do leku recepturowego?

O tym, w jakim opakowaniu zostanie umieszczony lek recepturowy, decyduje osoba wykonująca lek. Opakowanie powinno zapewniać odpowiednią trwałość leku robionego, jak i jego dawkowanie. Najlepiej, gdy jest to najmniejsze możliwe opakowanie, do którego swobodnie zmieści się wymagana ilość leku. Warto pamiętać, że opakowania wchodzą w skład wyceny leku recepturowego. Leki recepturowe mogą podlegać refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, dlatego trzeba być uważnym w kwestii doboru do nich opakowań. Niezasadne jest np. użycie opakowania jałowego (które będzie droższe) do leku niejałowego czy pakowanie leku w ilości jednego ryczałtu w kilka opakowań (chyba że jest to konieczne do zachowania stabilności preparatu). W razie wątpliwości zawsze warto zapytać kierownika apteki.

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz do realizacji usług. Pliki cookies będą zapisywane w pamięci Twojego urządzenia zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Szczegółowe informacje w zakresie polityki prywatności i zasad wykorzystania plików cookies dostępne są TUTAJ.