Ikona zegar

Czas czytania - 6 min

Czy to już jest mobbing? Poznaj swoje prawa!

Przemoc w pracy może dotyczyć zarówno relacji między pracodawcą i pracownikiem, jak i pomiędzy pracownikami. W jaki sposób rozpoznać, czy to jednorazowe niestosowne zachowanie, czy już karalne pogwałcenie praw pracowniczych? Sprawdź!

Mobbing - jak reagować?

Czym jest mobbing?

Termin „mobbing” pochodzi od angielskiego słowa „mob”, które oznacza: oblegać, atakować, szturmować. Mobbing to stosowanie przemocy psychicznej i/lub fizycznej wobec pracowników lub współpracowników, które jest łamaniem podstawowych praw pracowniczych. Osoba dopuszczająca się mobbingu, inaczej mobber, umyślnie, w sposób bezpośredni albo pośredni, nęka, prześladuje, zastrasza, poniża, obraża, lekceważy, ośmiesza czy izoluje drugą osobę lub grupę osób. Aby działania i zachowania można uznać za mobbing, muszą mieć one charakter powtarzalny.

Wyróżniamy 2 rodzaje mobbingu. Mobbing prosty (inaczej poziomy) zachodzi wtedy, kiedy osoba mobbingująca i mobbingowana znajdują się na tym samym poziomie w strukturze zatrudnienia, np. dwóch magistrów farmacji pracujących na tym samym stanowisku. O mobbingu pionowym (inaczej ukośnym) można z kolei mówić w sytuacji, gdy mobber jest na wyższym stanowisku niż ofiara mobbingu (np. kierownik apteki i technik farmaceutyczny).

Mobbing jest opisany również w polskim Kodeksie pracy. W Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. czytamy:

Art. 943 . § 2. Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Jak często występuje mobbing?

Liczne badania pokazują, że ten rodzaj przemocy nie jest rzadkim zjawiskiem i większość pracowników spotkała się z nim w swoim miejscu pracy lub bezpośrednio go doświadczyła.

Według ostatniego raportu pracuj.pl 25% osób doświadczyło nieodpowiednich zachowań w pracy, a 1 na 5 pracowników osobiście doświadczyło mobbingu. Natomiast w badaniu pracowni Social Changes 26% ankietowanych zadeklarowało, że było ofiarą mobbingu.

Chociaż te statystyki nie są optymistyczne, to w ostatnich latach sytuacja i tak uległa znacznej poprawie. Z raportu „Bezpieczeństwo pracy w Polsce 2019. Mobbing, depresja, stres w miejscu pracy”, wynika że wtedy niemal dwukrotnie więcej (46%) pracowników niż dziś przyznało, że doświadczyło mobbingu w miejscu pracy, a ponad 50% padło ofiarą przemocy słownej.

Mobbing czy dyskryminacja

Zdarza się, że mobbing bywa mylony z dyskryminacją. Zjawiska te mogą być ze sobą powiązane, ale nie oznaczają tych samych zachowań. Mobbing może wynikać z dyskryminowania, ale nie odwrotnie.

Art. 183a . § 1. Kodeksu pracy mówi o przeciwdziałaniu dyskryminacji:

Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną (…).

Jak przeciwdziałać mobbingowi w pracy?

Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek przeciwdziałania mobbingowi. Jego zadaniem jest reagowanie, jeśli w miejscu pracy wystąpi szkodliwe zachowanie. Powinien też podejmować działania, które mają na celu wyeliminowanie przemocy w przyszłości.

Jakie sposoby antymobbingowe można stosować w miejscu pracy? Serwis Biznes.gov.pl podaje, że są to:

  • procedury antymobbingowe,
  • komisja antymobbingowa,
  • pełnomocnik do spraw przeciwdziałania mobbingowi,
  • szkolenia antymobbingowe dla pracowników oraz kadry menedżerskiej.

Jestem ofiarą lub świadkiem mobbingu – co robić?

Ofiara mobbingu może dochodzić swoich praw przed sądem, ubiegać się o zadośćuczynienie lub odszkodowanie.

Jeśli ofiara przemocy w miejscu pracy zauważyła u siebie negatywne konsekwencje zdrowotne (zarówno fizyczne i psychiczne) wywołane mobbingiem, może żądać od pracodawcy finansowego zadośćuczynienia. Pracownik, który doświadczył mobbingu lub zrezygnował z pracy ze względu na mobbing, może również domagać się odszkodowania w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. O takim rozwiązaniu mówi nam Kodeks pracy.

Jeśli sytuacja wymaga interwencji wymiaru sprawiedliwości, mobbingowany pracownik może pozwać pracodawcę do sądu. W Art. 444 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny czytamy:

§ 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

To może zrobić każdy z nas!

Poza formalnymi krokami warto zastanowić się, co jeszcze można zrobić, jeśli w swoim miejscu pracy rozpoznasz mobbing. Warto zacząć od tego, że nie można zamiatać sprawy pod dywan, licząc, że problem sam się rozwiąże. Należy działać, ponieważ skłonności do mobbingowania samoistnie nigdy nie znikają, wcześniej czy później powrócą.

Ponadto to także kwestia odpowiedzialności. Osoba dopuszczająca się przemocy powinna ponieść konsekwencje swoich czynów, aby w przyszłości więcej nie dopuściła się podobnych zachowań. To może być również sygnał, że nie tylko ofiara mobbingu, ale i mobber potrzebują pomocy z zewnątrz, aby skutecznie poradzić sobie ze stresem, depresją czy traumą (w przypadku osoby mobbingowanej) i znaleźć źródła agresji u przemocowca.

Co więcej, nie bądźmy obojętni na krzywdę jeśli jesteśmy świadkiem mobbingu! Bierność to też przyzwolenie na przemoc i nie możemy się na nią godzić. Bardzo możliwe, że osoba mobbingowana potrzebuje naszej pomocy, nawet jeśli o nią nie poprosi. Patrzmy na to perspektywicznie, wybiegajmy w przyszłość. Dziś jesteś tylko świadkiem, jutro możesz być ofiarą mobbingu. Poza tym praca w toksycznym środowisku pracy zawsze negatywnie odbije się na całym zespole, nawet jeśli wydaje nam się, że „nas to nie dotyczy”.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst ujednolicony, Dz.U. 2023 poz. 1465)
  2. Jak wchodząc na rynek rozpoznać mobbing? Badanie Pracuj.pl. Pracuj.pl, https://media.pracuj.pl/246973-jak-wchodzac-na-rynek-rozpoznac-mobbing-badanie-pracujpl (opublikowano: 12.06.2023, dostęp: 20.02.2024)
  3. Mobbing coraz częstszym zjawiskiem w polskich firmach. PulsHR.pl, https://www.pulshr.pl/zarzadzanie/mobbing-coraz-czestszym-zjawiskiem-w-polskich-firmach,91295.html (opublikowano: 22.07.2022, dostęp: 20.02.2024)
  4. Zatrważający raport: aż 46 proc. polskich pracowników w Polsce doświadczyło mobbingu, https://dziendobry.tvn.pl/styl-zycia/finanse-i-praca/zatrwazajacy-raport-az-46-proc-polskich-pracownikow-w-polsce-doswiadczylo-mobbingu-da306935-ls5339663 (opublikowano: 15.10.2029, dostęp: 20.02.2024)
  5. Mobbing w miejscu pracy. Biznes.gov.pl, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00181 (opublikowano: 27.06.2021, zaktualizowano: 22.09.2021, dostęp: 20.02.2024)
  6. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst ujednolicony, Dz.U. 2023, poz. 1610, 1615, 1890, 1933)

To Cię też zainteresuje

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz do realizacji usług. Pliki cookies będą zapisywane w pamięci Twojego urządzenia zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Szczegółowe informacje w zakresie polityki prywatności i zasad wykorzystania plików cookies dostępne są TUTAJ.